pH متر
pH متر یک دستگاه الکترونیکی برای محاسبه PH مواد است.
در واقع pH متر برای تعیین غلظت یون هيدروژن در یک محلول کاربرد دارد. استفاده از این دستگاه راهی برای مشخص شدن اسیدی یا قلیایی بودن ماده ی مورد نظر نیز می باشد.
شدت اسیدی یا قلیایی مایع بین صفر و ۱۴ متغیر است و عدد ۷ که حد وسط آن میباشد به معنی نقطه مرزی یا خنثی میباشد که به معنی این است که نه مایع اسیدی است نه قلیایی.
اگر هر چه از طرف عدد خنثی یعنی ۷ به طرف صفر حرکت کنیم مایع به سمت اسیدی کشیده شده و هر چه از عدد خنثی یعنی ۷ به سمت ۱۴ حرکت کنیم مایع به سمت قلیایی و افزایش pH حرکت میکند.
این دستگاه متشکل از دو بخش اصلی یعنی میله کاوشگر (probe) و اندازهگیر (meter) است.
میله کاوشگر pH محلول را تبدیل به سیگنال الکتریکی کرده و اندازهگیر آن را تحلیل و میزان pH را نمایش میدهد.پی اچ متر تفاوت در پتانسیل الکتریکی بین یک ph الکتریکی و الکترود مرجع را نیز اندازه گیری می کند.
کاربرد اصلی ph مترها در آزمایشگاه های شیمی؛ صنایع غذایی، دارویی، صنایع کشاورزی و دامپروری، تصفیه خانه ها، آزمایشگاه های صنعتی و پزشکی و به طور کلی برای تمام آزمایش هایی که میزان اسیدی بودن در آن ها اهمیت داشته باشد، استفاده می شود.
انواع pH متر:
PH متر های الکترونیکی بسیار متنوع هستند این تجهیزات در انواع ساده قلمی تا پیچیده و گران قیمت دارای قابلیت اتصال به کامپیوتر و دیگر ویژگی ها تولید می شوند در یک دسته بندی کلی PH مترها به انواع قلمی، پرتابل، رومیزی و … تقسم بندی می شوند.
۱-pHمتر پرتابل: که با انرژی الکتریکی باتری کار می کند که در آزمایشگاه و محیط بیرون کارایی دارد. الکترود این نمونه قابل تعویض میباشد و شامل انواع پراپ پلکسی گلس و پراپ شیشه ای وپراپ مخصوص جامدات می باشد.
۲-pHمتر قلمی: ارزان ترین و کوچک ترین نوع pH متر می باشد که به نسبت phمتر پرتابل از دقت کمتری برخوردار است.
۳-PHسنج رومیزی:در آزمایشگاه ها کاربرد دارد و با آدابتور تغذیه میشود این PHمتر ها دارای نگهدارنده الکترود می باشند.
۴-PHمترآنلاین و تابلویی: در تابلوهای صنعتی قرار می گیرد و بصورت آنلاین مقدار PH را نمایش می دهد. ترانسمیترهای PH که قابلیت فرمان به شیرهای برقی را دارند از این نوع اسید سنج می باشد.
کالیبراسسیون PH مترها :
برای اینکه از دقت PH مترمطمئن شویم ، باید به طور منظم کالیبره شوند برای درستی کار از محلول های بافر با PH استاندارد که به صورت یک دستورالعمل مورد پسند بین المللی ساخته می شوند استفاده می کنند .بافرها محلول های پاپداری هستند که یک حجم مشخص از تغییرات خاصی از PH را می پذیرند .واجب است که کالیبراسیون حداقل در٢ بافر با PH متفاوت ، که حداقل٣ واحد PHبالای رنج مورد کاربری است ، انجام شود.
اجزای pH متر:
یک pH متر معمولاً ساختار زیر را دارد:
بدنه دستگاه شامل مدار، کنتر ل ها، رابط ها، صفحه نمایش و صفحه اندازه گیری است. قسمتهای زیر از اجزای مهم دستگاه هستند:
کنترل دما : این کلید دمای محلول مورد اندازه گیری راکنترل میکند.
کنترل کالیبراسیون: با توجه به مدل، pH مترها انواع کالیبراسیون دارند. که امروزه معمولا pHمترها دارای کالیبراسیون سه نقطه ای می باشند، که توسط محلول های بافر 4 و 7 و 11 انجام می شود .
کلید کنترل وضعیت دستگاه: عملکرد این کنترل عبارت است از:
وضعیت آماده: در این حالت، جریان الکتر یکی در الکترود ها وجود ندارد و زمانی که دستگاه خاموش
است استفاد ه می شود.
وضعیت انداز ه گیریpH : بعد از کالیبراسیون موردنظردستگاه، pH محلول را اندازه گیر ی می کند.
وضعیت انداز ه گیری میلی ولت . در این حالت دستگاه قادر به خواندن میلی ولت است.
وضعیت کنترل اتوماتیک دما(ATC): همه pH مترها این کنترل را ندارند. این تنظیم خودکار دما است و وقتی که محلو لها دمای متغیر داشته باشند کاربرد دارد.لازمه استفاده از این کنترل داشتن الکترود ترکیبی خاص است.
الکترود تر کیبی: این الکترود باید در آب مقطر نگهداری ومتصل به دستگاه اندازه گیری باشد. این الکترود ترکیبی متشکل از یک الکترود رفرانس که الکترود کالومل نیز نامیده میشود و یک الکترود داخلی در یک محفظه شیشه ای است. سازندگان مختلف این الکترود را به اشکال متفاوت طراحی کرده اند.

