بلاگ

ویژگیهای فیزیک و شیمیایی سموم کشاورزی

• ویژگی های فیزیک و شیمیایی سموم به طور ویژه شیوه اثر، میزان، روش کاربرد و همچنین رفتار محیطی آنها را تعیین می کند. آگاهی درباره رفتار محیطی آفت کش ها داده های با ارزشی را در زمینه پایداری و شیوه دگرگونی این ترکیب ها در محیط ارائه می دهد که در طراحی آزمایش های مرتبط با اندازه گیری و پایش باقیمانده انها ( در محیط و فراورده های کشاورزی) بسیار ضروری هستند. به عنوان نمونه حلالیت بالای یک آفت کش در آب نمایانگر احتمال بالای آبشویی و شسته شدن آن از خاک است که در گزینش ژرفا و زمان نمونه برداری خاک ارزش خواهد داشت. ویژگی هایی همچون ماده موثره، فشار بخار و ضریب جداسازی اکتانول-آب سموم نیز داده های ارزشمندی را جهت برآورد پایداری آنها در محیط ارائه می دهند و به هماهنگی بازه زمانی مناسب نمونه برداری یاری می رساند. برجسته ترین ویژگی های فیزیک و شیمیایی تعیین کننده رفتار محیطی آفت کش ها به شرح زیر هستند:

• فشار بخار

فشار بخار عبارت است از فشاری که یک ماده شیمیایی در حالت بخار بر یک سطح اعمال می کند. فشار بخار مشخص کننده فشار تبخیر یک سم از سطح مزرعه است. یک آفت دارای فشار بخار بالا، از طرفی توان راه یابی بیشتری به درون گیاه یا خاک را دارد و از سوی دیگر احتمال بادبردگی و در نتیجه ایجاد آلودگی زیست محیطی توسط آن بسیار است.

• حلالیت در آب

حلالیت یک سم در آب، میزانی از آن ترکیب است که می تواند در یک دمای مشخص در آب حل شود. عامل هایی همچون قطبیت، تعداد پیوندهای هیدروژنی، وزن و تقارن مولکولی می توانند بر میزان حلالیت یک آفت کش موثر باشند.

• ضریب تقسیم اکتانول-آب (Kow)

نسبت غلظت یک ماده شیمیایی در اکتانول به غلظت آن در آب را ضریب تقسیم بین اکتانول و آب آن ماده می گویند. این ضریب، شناسه ایی از چربی دوستی مولکول بوده و نمایان گر کشش انباشت پذیری آن در غشاهای زیستی است. به طور کلی هر چه میزان kow بیشتر باشد، گرایش ماده شیمیایی به ماندن در یک محیط آلی (غیر قطبی) بیشتر از یک محیط آبی ( قطبی) خواهد بود.

• ضریب جذب به خاک (koc/kd)

جذب سموم به خاک یکی از عامل های مهم تعیین کننده روش و فرایند تجزیه آنها در محیط است. از آنجایی که بیشتر آفت کش ها غیر قطبی و آب گریز هستند، گرایش فراوانی به برون رفت از محیط آبی و جذب به خاک و رسوبات در برگیرنده مواد آلی غیر قطبی دارند. Kd ضریب جذب آفت کش به خاک است و عبارت است از میزان آفت کش جذب شده به خاک در برابر آفت کش جذب شده به آب بدون در نظر گرفتن میزان ماده آلی خاک بیان می شود. شاخص دیگر که برای تعیین میزان توان جذب آفت کش به خاک استفاده می شود Koc است که در آن، میزان ماده آلی خاک نیز لحاظ شده است.

منبع: اندازه گیری باقیمانده آفت کش ها در محصولات کشاورزی- انتشارات دانشگاه تهران